Soru:

Ağaçtaki meyvenin veya tarladaki ürünün satılması halinde hasat zamanına kadar ağaçta veya tarlada bekletilmesi caiz midir?

Cevap:

Kendilerinden yararlanılabilecek duruma gelmiş zirai ürünlerin satılması halinde tarafların rızası ile hasat vaktine kadar ağaç ya da tarlada bekletilmesi ihtiyaç ve örfe binaen caizdir. (bk. Serahsî, el-Mebsût , 12/196; Remlî, Nihâyetü’l-muhtâc , 4/...

Soru:

Bir arazi veya ağaç satıldığında, üzerindeki ürünlerin hasat vaktine kadar arazi veya ağaçta bekletilmesi caiz midir?

Cevap:

Arazi veya ağaçlar, ürünleriyle birlikte satılabileceği gibi ürünleri istisna edilerek de satılabilir. Üzerinde ürün bulunan bir arazi veya ağaç satıldığında, aksine bir şart veya örf yoksa, ürünler satıcıya aittir. (Kudûrî, Tecrîd, 5/2399; Aynî, el-...

Soru:

İçki üreticisine üzüm, arpa vb. ürünlerin satılması caiz midir?

Cevap:

İslam’ın getirmiş olduğu hükümlerde gözettiği temel gaye, fert ve toplumun dünyevî-uhrevî faydasını sağlamak ve zararını önlemektir. Bu amaç doğrultusunda iyilik ve takvada yardımlaşma teşvik edilmiş; günah ve haksızlığa destek vermek ise yasaklanmış...

Soru:

Demir, çimento, mazot ve un gibi mislî (standart) bir malın fiyatı belirlenmeden sadece miktarı kaydedilerek veresiye satışı (isticrâr) caiz midir?

Cevap:

Alım-satım sözleşmelerinde esas olan, akit esnasında malın fiyatının taraflarca açık ve net bir şekilde belirlenmiş olmasıdır. Bununla birlikte çok eski zamanlardan beri insanların, örfen belirlenmiş olan ödeme zamanındaki piyasa fiyatı üzerinden öde...

Soru:

Karaborsacılığın (ihtikâr) hükmü nedir ve hangi tür mallar ihtikâr kapsamına girer?

Cevap:

Karaborsacılık, halkın ihtiyaç duyduğu malları pahalanması gayesiyle stoklayarak piyasadan çekip piyasaya arzını geciktirmek demektir. Karaborsacılık yapan kişi, ihtiyaç duyulan mala talebi artırmak suretiyle fiyatların yapay bir şekilde yükselmesine...

Soru:

Satıcı, belirli bir müddet ücretsiz kullanmak şartıyla evini veya aracını satabilir mi?

Cevap:

Hanefî fakihler, satıcı tarafından belirli bir süre ücretsiz kullanmak şartıyla ev veya araç gibi malların satımını, konuya dair örf ve teamül bulunması hâlinde istihsanen caiz görmüşlerdir. (Ka'sân'i, Bedâ’i, 5/169-171; Merğînânî, el-Hidâye , 3/48-4...

Soru:

Anason, haşhaş, kenevir vb. bitkileri yetiştirmenin veya ticaretini yapmanın dinî hükmü nedir?

Cevap:

Anason, haşhaş, kenevir vb. bitkilerin uyuşturucu imalat etmek amacıyla yetiştirilmesi ve satılması caiz değildir. (bk. İbn Nüceym, el-Bahr , 5/277; el-Büceyrimî, Tuhfetü’l-Habîb , 11/103; İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr , 6/454; Zühaylî, el-Fıkhu’l-İslâm...

Soru:

Hayvanların birbiriyle takas edilmesi caiz midir?

Cevap:

İster aynı ister farklı cins olsun hayvanların peşin olarak takas edilmesi ittifakla caizdir (bk. Şevkânî, Neylü’l-evtâr, 5/241) . Örneğin, iki hayvan birbiriyle veya bir hayvan iki hayvan karşılığında peşin olarak takas edilebilir. Hayvanların vadel...

Soru:

Alışverişlerde vade farkı caiz midir?

Cevap:

Bir malın peşin olarak alınıp satılması caiz olduğu gibi, vadeli (veresiye) satışı da caizdir (Mevsılî, el-İhtiyâr, II, 15, 18). Vadeli satıştan doğan borç, anlaşmaya bağlı olarak vadesi geldiğinde tek seferde yahut taksitli olarak ödenebilir. Bir ma...

Soru:

Malın vasfında, fiyatında veya vadedeki belirsizlik, alım-satım akdinin geçerliliğini etkiler mi?

Cevap:

Fukahaya göre akdin aslî unsurlarının dışında ayrıca sıhhat şartları da vardır. Malın fiyatının ve niteliğinin belli olması, vadeli satışta sürenin belirtilmesi, örfe uymayan veya akdin muktezası olmayan ilave şartların koşulmaması ve faiz içermemesi...